Türkiye'de kültür ve sanat alanına ilişkin açıklanan son veriler dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. Geçtiğimiz yıl 32 milyon 538 bin 289 kişi sinema salonlarının yolunu tutarken, bu yıl bu sayı yüzde 15'lik düşüşle 27 milyon 657 bin 591 kişiye geriledi. Buna karşılık tiyatro seyircisinde kayda değer bir değişim yaşanmadı. İlk bakışta şaşırtıcı görünen bu durumun arkasında aslında uzun süredir biriken nedenler yatıyor.

Bir zamanlar sinemaya gitmek başlı başına bir sosyal etkinlikti. Yeni çıkan filmleri izlemek için haftalarca beklenir, salonların önünde kuyruklar oluşurdu. Ancak dijital çağ, bu alışkanlıkları kökten değiştirdi. Artık yüzlerce film ve diziye tek bir tuşla ulaşmak mümkün. Üstelik evin konforunda, istenilen saatte ve çoğu zaman sinema biletinden daha düşük maliyetle.

Özellikle son yıllarda artan bilet fiyatları, yiyecek-içecek maliyetleri ve ulaşım giderleri düşünüldüğünde dört kişilik bir ailenin sinema keyfi ciddi bir bütçe gerektiriyor. Vatandaş ekonomik koşullar nedeniyle harcamalarını gözden geçirirken, sinema çoğu zaman ertelenebilen bir etkinlik olarak görülüyor. Evdeki dijital platformlar ise daha cazip bir alternatif sunuyor.

Ancak mesele yalnızca ekonomi değil. Çünkü öyle olsa Kültür Bakanlığı'nın başlattığı ve sinema işletmecilerinin de desteklediği halk günleri uygulamasında tüm Türkiye de Çarşamba günleri halk günleri kapsamında daha uygun fiyatla biletler satılıyor. Bu izleyici sayısını arttırsa da istenilen seviyede olmuyor. İzleyici sayısının azalmasının sebeplerinden biri de üretilen ya da üretilemeyen filmlerden kaynaklı.

Türk sineması son yıllarda seyirciyi heyecanlandıran, geniş kitleleri salonlara çeken yapımlar üretmekte zorlanıyor. Tekrarlayan komedi filmleri, birbirine benzeyen korku yapımları ve sınırlı sayıda büyük bütçeli proje seyircide bir doyum hissi oluşturmuş durumda. İnsanlar artık "Bu filmi sinemada izlemem şart mı?" sorusunu daha sık soruyor.

Tiyatronun durumunun farklı olmasının sebebi ise tam burada ortaya çıkıyor. Tiyatro, dijital ortamda tam anlamıyla ikame edilemeyen bir sanat dalı. Bir tiyatro oyununu ekrandan izlemek ile sahnede canlı performansa tanıklık etmek arasında büyük bir fark var. Seyirci oyuncunun nefesini hissediyor, aynı duyguyu yüzlerce kişiyle birlikte yaşıyor. Bu deneyim, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin birebir kopyalanamıyor.

Ayrıca son yıllarda özel tiyatroların Anadolu şehirlerine daha fazla turne düzenlemesi, genç oyuncuların sahneye yönelmesi ve tiyatronun sosyal medyada daha görünür hale gelmesi de seyirciyi canlı tutan unsurlar arasında yer alıyor. İnsanlar artık yalnızca bir oyun izlemeye değil, bir deneyim yaşamaya gidiyor.

Sinema sektörü için bu veriler alarm zillerinin çaldığı anlamına geliyor. Seyirciyi yeniden salonlara çekebilmek için sadece bilet kampanyaları yeterli olmayacaktır. Daha güçlü hikâyelere, daha cesur yapımlara ve sinema deneyimini özel kılacak yeniliklere ihtiyaç var. Aksi halde dijital platformlar karşısında salonların işi her geçen yıl daha da zorlaşacak.

Belki de asıl soru şu: İnsanlar sinemayı mı terk ediyor, yoksa sinema mı seyircisinden uzaklaşıyor? Veriler ikinci ihtimalin üzerinde düşünmemiz gerektiğini söylüyor. Gelişen teknolojide her yeni buluş, o alanla ilgili yeni alanlarda açar. Sinema, gelişen teknolojide bu alanı pek bulamadı gibi. Uzunca süre de bulamayacak. Çünkü katı ve parselli yapıyı değiştirmek ve onu sektörde değiştirecek kişilerin yetişmesi biraz zaman alacak.