Son yirmi yılda televizyon ve dijital içerik sektöründe yaşanan küreselleşme, yalnızca Hollywood merkezli bir üretim sisteminin değil farklı coğrafyalardan gelen içeriklerin de dünya pazarında yer bulmasını sağladı. Bu dönüşümden en çok faydalanan ülkelerden biri Türkiye oldu. Türk televizyon dizileri bugün yüzlerce ülkede yayınlanmakta, farklı dillerde yeniden çevrilmekte ve milyonlarca izleyiciye ulaşmaktadır.

Bugün Türkiye, ABD’den sonra dünyanın en büyük televizyon dizisi ihracatçılarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu durum yalnızca televizyon sektörünün ekonomik büyüklüğünü değil aynı zamanda Türkiye’nin küresel kültürel etkisini de artıran önemli bir medya başarısıdır.

Türk dizilerinin uluslararası pazara açılması 2000’li yılların ortalarında başladı. Özellikle Orta Doğu ve Balkan ülkelerinde romantik melodram türündeki dizilerin yakaladığı başarı, Türk içeriklerinin küresel dolaşımını hızlandırdı.

Bu süreçte dönüm noktası olarak görülen yapımlar arasında Kurtlar Vadisi, Gümüş, Binbir Gece ve Ezel gibi diziler yer aldı. Bu yapımlar yalnızca reyting başarılarıyla değil, farklı pazarlarda oluşturdukları izleyici sadakatiyle de dikkat çekti.

Uluslararası pazarda büyük ses getiren bir diğer yapımlar ise Osmanlı sarayını konu alan Muhteşem Yüzyıl oldu. Dizi, Doğu Avrupa’dan Latin Amerika’ya kadar geniş bir coğrafyada yayınlanarak Türk dizilerinin küresel marka değerini önemli ölçüde artırdı. Peşinden ise Diriliş: Ertuğrul, Kuruluş: Osman gibi yapımlarla devam etti.

Türk dizilerinin küresel pazar payı ciddi anlamda büyüdü. Bugün Türk dizileri yaklaşık 170’den fazla ülkede yayınlanmakta ve yüz milyonlarca izleyiciye ulaşmaktadır. Uluslararası içerik ticaretinde Türkiye’nin konumunu belirleyen bazı önemli verileri paylaşayım.

Türkiye, ABD’den sonra dünyanın en büyük ikinci dizi ihracatçısıdır. Türk dizileri 1 milyardan fazla izleyiciye ulaşmıştır. Yapımlar 60’tan fazla dile çevrilerek yayınlanmaktadır. Dizi ihracatı yıllık 700 milyon doların üzerinde gelir üretmektedir.

(Rakamlar kesin olmamakla birlikte farklı kaynaklarda farklı sonuçlar açıklanmıştır. Ben genel kanı üzerinden sayıları vermiş oluyorum.)

Bu rakamlar, Türk televizyon sektörünün yalnızca yerel bir üretim alanı olmadığını; küresel medya ekonomisinin önemli bir oyuncusu hâline geldiğini göstermektedir.

Peki, hangi bölgeler Türk dizilerini izliyor? Sorusunun cevabını vermek gerekirse; Türk dizilerinin küresel başarısı, belirli coğrafyalarda yoğunlaşan güçlü bir izleyici tabanına dayansa da farklı ülkelerden de talepler gelmektedir.

Orta Doğu ve Kuzey Afrika

Türk dizilerinin ilk büyük uluslararası başarısı bu bölgede gerçekleşti. Aile yapısı, romantik ilişkiler ve toplumsal değerlerin benzerliği, dizilerin kolay benimsenmesini sağladı.

Balkanlar ve Doğu Avrupa

Tarihsel ve kültürel yakınlık nedeniyle Türk dizileri bu bölgede güçlü reytingler elde etti. Türkiye yapımları birçok ülkede prime-time yayın kuşağında yer buldu.

Latin Amerika

Melodram geleneğinin güçlü olduğu Latin Amerika pazarında Türk dizileri beklenmedik bir başarı yakaladı. Özellikle romantik dram türündeki yapımlar bu bölgede geniş bir izleyici kitlesi kazandı.

Güney Asya

Pakistan ve bazı Orta Asya ülkelerinde tarih temalı Türk dizileri yüksek izlenme oranları elde etti.

Türk dizilerine olan ilgi aslında ülkemizin siyasi, ekonomik, askeri ve kültürel anlamda da güçlü olması ile doğru orantılı olarak arttığını söylemek gerekir.

Türk dizilerinin bu başarısının sebeplerini haftaya işleyelim.

Devam edecek…