Bir 'Garip' Orhan Veli

GÖKÇE ÇALIŞCİ- ÖZEL HABER

Garip akımının öncülerinden Orhan Veli Kanık 13 Nisan 1914, İstanbul'da doğmuştur. Türk şiirindeki yapıyı temelden değiştirmeyi hedefleyen Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile birlikte sokaktaki adamın söyleyiş ve konuşma tarzını şiire taşımıştır. Orhan Veli, aruz ve hece ölçüsünü reddederek 36 yıllık yaşamında  birçok deneme, makale, çeviri eserleri bırakmıştır. Yalın bir anlatım ile konuşma dilini şiire yaklaştıran Orhan Veli,  mecaz, teşbih, mübalağa gibi edebi sanatları gereksiz bulduğunu açıklamıştır.  'Garip'  adlı şiir kitabında savunduğu fikirleri yayımlayarak 'Garip' akımının doğmasına sebep oldu.  Orhan Veli Garip şiiri ile Türk şiirinin mihenk taşlarından sayılır. Yazdığı eserler sebebi ile defalarca yargılanan küçümsenen hatta eserleri le alay edilen Orhan Veli tüm bunlara kulaklarını tıkadı. Orhan Veli'nin sabrı sonucunda şiire ve kendisine olan ilgide zamanla arttı. Orhan Veli  hem iyi hem kötü üne sahip olan şairler arasına girmiştir.

*Gelibolu'da askerlik yaptığı süre boyunca sadece 6 şiiri yayımlandı. Orhan Veli'nin Fransızcadan yaptığı çeviriler bakanlığın klasikler serisinden yayınlandı.

ORHAN VELİ HAKKINDA BİLİNMEYENLER

*Orhan Veli'nin bilinen en meşhur şiiri  'İstanbul'u dinliyorum gözlerim kapalı'dır.

Orhan Veli edebi kişiliğinde Ahmet Haşim ile dalga geçmiştir Ahmet Haşimin "Bir günün sonunda arzu' şiirinde  göllerde bu dem kamış olsam mısrasına karşılık Orhan Veli'nin 'Eskileri Alıyorum' şirinin son mısrasına eklediği birde rakı şişesinde balık olsam mısrasıdır.

Bir dedikoduya göre Ahmet Hamdi Tanpınar Orhan Veli'nin  annesini sevmektedir ve Orhan Veli bir gün Ahmet Hamdi Tanpınar'a ondan nefret ettiğini annesinin peşini bırakmasını söyler.

ORHAN VELİ NASIL  ÖLDÜ?

Yaş 35 şiirinin 1 sene ardından sonra hayatını kaybeden Orhan Veli'nin kız kardeşi Füruzan Veli'nin başına gelen olayı şöyle anlatmaktadır. " Çukur hikâyesi var hatta bize anlattı ve biz güldük dedi. “Kanalizasyon çukuruna düştü ve öldü diyecekler Orhan Veli” diyerek anlatıp gülüyordu abim dedi. Sadece ayak bileğinde bir sıyrık gösteriyormuş düştüğünde aldığı yara olarak. Ve ölümünden çok önce olmuş bu çukura düşme olayı."   Erkek kardeşi Adnan Veli ise Orhan Veli'nin ölümünden 3 yıl sonra bir kitap yazarak bilinmeyenleri bu kitapta anlattı. Adnan Veli, kardeşinin alkolden ve uyuşturucudan öldüğünü söylemek yerine çukura düşüp beyin kanaması geçirdiğini kitabında anlatmıştır.  Orhan Veli 14 Kasım 1950'de hayata gözlerini yummuştur.

ORHAN VELİ'NİN GİZLİ SEVDASI 'M'

Ölmeden 45 gün önce ele aldığı şiirde adını geçirmeden bahsettiği kişi Orhan Veli’nin avukatı ve arkadaşı olan Fuat Ömer Keskinoğlu’nun kız kardeşi Meziyet Bölükbaşı’dır. Meziyet Hanım’ın Orhan Veli’ye yazdığı mektubunda şu cümlelere yer verilmiş;  ‘Orhan’la uzun uzun konuşup konyak içerdik’ , ‘etrafta pek çok önemsiz insan vardı ama Orhan çok önemliydi...’ Meziyet Hanım birkaç ay sonra, sanki bu ilişkinin ortaya çıkmasını beklemiş gibi, 22 Aralık 2005’te uykusunda öldü.” 

(kaynak:(Haluk Oral)

ORHAN VELİ'NİN EN ÇOK SEVİLEN ŞİİRLERİ

Ağlasam sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz,
Göz yaşlarıma, ellerinizle?

Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce.

Bir yer var, biliyorum;
Her şeyi söylemek mümkün;
Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;
Anlatamıyorum.

------------------------------------------------------------------------------------------------

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı
Önce hafiften bir rüzgar esiyor;
Yavaş yavaş sallanıyor
Yapraklar ağaçlarda;
Uzaklarda, çok uzaklarda,
Sucuların hiç durmayan çıngırakları
İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Kuşlar geçiyor, derken;
Yükseklerden, sürü sürü, çığlık çığlık.
Ağlar çekiliyor dalyanlarda;
Bir kadının suya değiyor ayakları;
İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Serin serin Kapalıçarşı
Cıvıl cıvıl Mahmutpaşa
Güvercin dolu avlular
Çekiç sesleri geliyor doklardan
Güzelim bahar rüzgarında ter kokuları;
İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Başımda eski alemlerin sarhoşluğu
Loş kayıkhaneleriyle bir yalı;
Dinmiş lodosların uğultusu içinde
İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Bir yosma geçiyor kaldırımdan;
Küfürler, şarkılar, türküler, laf atmalar.
Bir şey düşüyor elinden yere;
Bir gül olmalı;
İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı;
Bir kuş çırpınıyor eteklerinde;
Alnın sıcak mı, değil mi, bilmiyorum;
Dudakların ıslak mı, değil mi, bilmiyorum;
Beyaz bir ay doğuyor fıstıkların arkasından
Kalbinin vuruşundan anlıyorum;
İstanbul'u dinliyorum.

-------------------------------------------------------------------------------------------------

Bedava yaşıyoruz, bedava;
Hava bedava, bulut bedava;
Dere tepe bedava;
Yağmur çamur bedava;
Otomobillerin dışı,
Sinemaların kapısı,
Camekanlar bedava;
Peynir ekmek değil ama
Acı su bedava;
Kelle fiyatına hürriyet,
Esirlik bedava;
Bedava yaşıyoruz, bedava.

--------------------------------------------------------------------------------------------------

Beni bu güzel havalar mahvetti,

Böyle havada istifa ettim
Evkaftaki memuriyetimden.
Tütüne böyle havada alıştım,
Böyle havada aşık oldum.
Eve ekmekle tuz götürmeyi;
Böyle havalarda unuttum.
Şiir yazma hastalığım;
Hep böyle havalarda nüksetti.
Beni bu güzel havalar mahvetti.