SAĞLIK
Giriş Tarihi : 04-08-2022 15:48   Güncelleme : 04-08-2022 15:48

İngiliz profesörden 'aşı olanlara' uyarı!

2 yılı aşkın süredir koronavirüsü ile mücadele eden dünya şimdi de Omicron alt varyantı BA.4 ve BA.5 için alarma geçmiş durumda. Dünya genelinde vaka sayıları artmaya devam ederken İngiltere'den dikkat çeken bir uyarı geldi. Aşı olanların dahi enfekte olma riski bulunduğunun altını çizen İngiliz profesör Tim Spector, 2 semptoma dikkat çekti...

İngiliz profesörden 'aşı olanlara' uyarı!

2019'un son aylarında hayatımıza giren Koronavirüs (Kovid-19) dünya genelinde milyonlarca hayata mal oldu.

Pek çok alışkanlığımızı geride bırakmamıza neden olan virüs tabiri caizse kabuk değiştirmeye devam ediyor.

Son dönemde BA.4 ya da BA.5 varyantı ile adından sıkça söz ettiren virüs dünya genelinde vakaların ciddi oranda artmasına yol açmış durumda

Pek çok uzman şimdiye kadarki en bulaşıcı varyant ile karşı karşıya kaldığımız konusunda fikir birliği içerisinde.

Koronavirüs salgınında son durum: İngiliz profesörden aşı olanlara uyarı

Omicron bir varyant. BA.4 v BA.5 ise Omicron bağlantılı alt varyantlar. Bu varyantlar ilk olarak yılın başında Güney Afrika'da ortaya çıktı ve şimdi birçok ülkede yayılıyor.

 

İNGİLİZ PROFESÖR UYARDI: BU 2 SEMPTOMA DİKKAT

Bu isimlerden birisi olan "Zoe Covid Belirtileri" adlı araştırmayı yürüten İngiliz Profesör Tim Spector, dikkat çeken bir uyarıda bulundu.

'Şu anda soğuk algınlığından iki kat daha fazla Covid vakası var' virüse yakalandığınızı varsaymanızı gerektiren iki semptomu açıkladı.

İngiliz Independent gazetesinde yer alan habere göre, Spector, yorgunluk ve boğaz ağrısı şikayeti olan kişileri acilen test yaptırmaya davet etti.

İngiliz profesör test yaptırmayanların kendilerini kovid pozitif olarak görmeye ve bulaşı önlemek adına dikkatli olmaya davet etti.

AŞI OLANLARA ÇAĞRI

'İnsanlar geçmişte bir enfeksiyon geçirmiş ve aşıları tam olsa bile, hala virüsü kapıyorlar' sözleri ile aşı olanlara seslenen Spector, aşıları tam olan kişilerin dahi pandemi kurallarına uymaya devam etmeleri gerektiğinin altını çizdi

İŞTE GÜN GÜN VÜCUDUMUZDA OLANLAR

Covid'in vücudunuza ne yaptığına ve patojenle, yani hastalığa neden olan maddeyle ilk temastan sonra her gün neler olduğuna bir göz atalım.

Aşağıdaki zaman çizelgesinin, uluslararası sağlık kuruluşları tarafından incelenen bilimsel çalışmalarda yayımlanan bilgilere dayanan, ortalama veriler olduğunu ve belli durumlarda değişebileceğini belirtmek gerekiyor.

Koronavirüs salgınında son durum: İngiliz profesörden aşı olanlara uyarı

Uzmanlar BA.4 ya da BA.5 ile enfekte olan kişilerin Delta veya koronavirüsün diğer varyantları ile enfekte olanlara kıyasla tat ve koku duyularını kaybetme veya nefes darlığı yaşama olasılıklarının daha düşük olduğunu belirtiyor.

 

0. GÜN: ENFEKSİYON

Enfeksiyon, Koronavirüs bulaşmış biriyle yakın temastan sonra başlar. Bir kişi konuştuğunda, şarkı söylediğinde, öksürdüğünde veya hapşırdığında, Covid parçacıkları taşıyan tükürük damlacıkları etrafa salınır. Virüs miktarı duruma göre değişiklik gösterir.

Sao Paulo Üniversitesi Tropikal Tıp Enstitüsü'nde araştırmacı olan Virolog José Eduardo Levi, "Bazı kişilerin dağıttığı miktar daha düşüktür, bir mililitre tükürük başına yaklaşık 10 bin viral kopya düşer" diyor ve ekliyor: "Ancak ortalama yük 10 bin ila bir milyon parçacık arasında değişiyor ve bazı insanların mililitrede bir milyara kadar viral kopya taşıdığını gördük".

Bu küçük enfekte damlacıklar ya doğrudan yüzümüze temas edebilir ya da havada asılı kalarak dakikalarca hatta saatlerce "gezer". Bu, bir odada asılı kalan sigara dumanını andırıyor. Hava dolaşımına bağlı olarak, insanlar bu damlacıkları nefes alırken soluyabilirler.

Bu, enfeksiyon sürecinin gerçekten başladığı zamandır. Sars-CoV-2; burun, ağız ve gözlerin mukus zarlarındaki hücre reseptörlerine bağlanmak için Covid virüsünün dış yüzeyini kaplayan diken proteinini kullanır.

Bu andan itibaren virüs hücreyi istila eder ve hücrenin biyolojik mekanizmasını tekrar tekrar kendisinin yeni kopyalarını oluşturmak için kullanır.

Levi, "Bu çoğaltma işlemi, tek bir hücrede 100 ila 1000 yeni virüs üretir. Bu sayı o kadar fazla ki hücre onunla baş edemez. Hücre patlayıp öldükten sonra bu virüsler salınır ve komşu hücrelerde aynı işlemi tekrarlar" şeklinde anlatıyor.

Bu çoğaltma, yeni varyantların artmasında etkili. Tüm kopyalar aynı değil ve bazılarında önemli genetik mutasyonlar olabiliyor. Genomdaki bu değişiklik şu anda bilinen alfa, beta, gama, delta ve omikron varyantları gibi yeni türlere kapı açılıyor.

1., 2. VE 3. GÜN: KULUÇKA

Sars-CoV-2 vücudumuzun ilk hücrelerini istila etmeyi başardıktan sonraki adım, etki alanını genişletmek. İstila edilen her hücre binlerce kopya saldıkça, virüs organizmada daha çok ilerliyor. Virüsün varlığının tespit edilemediği bu sessiz evrim dönemi kuluçka olarak biliniyor.

Brezilya'daki Todos pela Saude Enstitüsü'nde bilimsel araştırmacı olan Virolog Anderson F. Brito, "Yeni varyantların kuluçka süresinin azaldığını fark ettik" diyor.

Koronavirüs salgınında son durum: İngiliz profesörden aşı olanlara uyarı

Dünya Sağlık Örgütü ilk olarak Nisan ayında BA.4 ve BA.5'i izlemeye başladı. Bazı ülkelerde bu varyantlar diğer Covid türlerine baskın gelmeye başlamış durumda.

İngiltere Sağlık Güvenliği Kurumu raporuna göre, Alfa varyantının kuluçka süresi ortalama beş ila altı gündü. Delta'da bu dört güne düştü. Omicron ile viral yayılmayla semptomların başlangıcı arasındaki ortalama süre üç gün oldu.

Başka bir deyişle, normalde Covid belirtilerinin ortaya çıkması neredeyse bir hafta sürerken şimdi bir gecede de ortaya çıkabiliyor. Ancak kuluçka süresi değişebilir. Bazı durumlarda semptomlar virüsle ilk temastan 14 gün sonra ortaya çıkar.

4. VE 14. GÜN: SEMPTOMLARIN BAŞLANGICI VE GELİŞMESİ

Virüs üst solunum yollarında, yani burun, ağız ve boğazda ilerlerken, sonunda ona karşı saldırı başlatan bağışıklık sistemiyle karşılaşır.

İlk savunma hattı, Çin'deki Zhejiang Üniversite Hastanesi'nde iki araştırmacı tarafından 2021'de yayımlanan bir makalede detaylandırıldığı gibi nötrofiller, monositler ve "doğal öldürücüler" olarak adlandırılan hücreleri içerir.

Zamanla, viral istilaya daha organize şekilde karşılık veren T lenfositleri ve antikorları serbest bırakan B lenfositleri gibi diğer bağışıklık birimleri devreye girer.

Covid semptomları bazı insanlarda tam da bu bağışıklık reaksiyonu sonucunda ortaya çıkıyor. Burun akıntısı, öksürük, ateş ve boğaz ağrısı, aynı anda virüsü vücuttan atmaya yönelik girişimlerin ve bu kadar çok hücrenin aralıksız çalışmasının bir etkisi.

Fakat bu belirtiler ne kadar sürüyor? Sao Paulo Üniversitesi'nden bulaşıcı hastalık uzmanı, Virolog Prof. Nancy Bellei, "Bu kişiye bağlı. Birkaç semptomu olan ve dört ya da beş gün sonra iyileşen insanlar var. Diğerleri içinse daha uzun sürüyor" diyor.

Aynı zamanda Brezilya Bulaşıcı Hastalıklar Derneği'nin (SBI) üyesi olan Bellei, "Genel olarak boğaz ağrısı ve ateş gibi en kötü belirtiler yaklaşık üç gün sürüyor" diyor ve ekliyor: "Bu dönemden sonra burun akıntısı ve öksürük gibi daha hafif etkiler yedi ila on gün sürebilir".

Bu aşamada, evde kalmak ve başkalarıyla teması mümkün olduğunca azaltmak çok önemli. Dışarı çıkmak veya başkalarıyla etkileşime geçmek gerekiyorsa, iyi bir maske virüsü yaymanızı engelleyebilir.

Vücudun iyileşmesi için dinlenmek çok önemli. Ağrı kesici ve ateş düşürücüler de yardımcı olabilir. Bellei, "Semptomların başlamasından 72 saat sonra nefes darlığınız varsa veya ateşiniz devam ederse, tıbbi yardım almanız öneriliyor" diyor. Bu, özellikle yaşlılar, kronik hastalığı olanlar veya bağışıklık sistemi zayıf kişiler için daha da önemli.

Koronavirüs salgınında son durum: İngiliz profesörden aşı olanlara uyarı

Küresel çapta uzmanlar, pandemide yeni bir dalganın yaşanıyor olabileceğini belirtiyor ve Covid-19 ile mücadelenin henüz sona ermediği uyarısını yineliyor.

15. GÜN VE SONRASI: BİTİŞ

Koronavirüs ile ilk temastan yaklaşık iki hafta sonra, bağışıklık sistemi genellikle "savaşı kazanır". Aşılar buna yardımcı oluyor, çünkü vücudun savunma mekanizmasının patojenle temas etmeden önce bile onunla savaşmak için "eğitilmesini" sağlar.

Bazı durumlarda ise, virüs akciğer gibi hayati organlara ulaşmayı başararak ciddi iltihabi durumlara yol açar. Bu durumlar genellikle acil müdahale gerekir ve ölüm riski yükselir.

Bununla birlikte, iyileşen hastalar için bile semptomların aylarca, hatta yıllarca sürdüğü uzun süreli Covid riski var.

Bu durum hala belirsiz olsa da, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), koronavirüslü kişilerin yüzde 13,3'ünün semptomlarının bir ay veya daha uzun süre devam ettiğini tahmin ediyor.

Ayrıca CDC'ye göre, hastaneye gitmesi gereken Covid hastalarının yüzde 30'undan fazlası altı ay sonra hala yorgunluk ve nefes alma sorunlarından kaygı ve eklem ağrısına kadar çeşitli rahatsızlıklar yaşıyor.(Hürriyet)