BTÜ endüstriyel arızaları gerçekleşmeden bildiren yapay zekâ geliştiriyor

Çalışma kapsamında nöromorfik hesaplama (insan beyninin çalışma şeklini taklit eden bir bilgisayar işlem yöntemi) ve iğnecikli sinir ağları teknolojisi kullanılarak bir sistem geliştirilecek.

BTÜ akademisyenleri; savunma sanayi, otomotiv, kaynaklı imalat ve robotik üretim hatları gibi pek çok alanda kullanılan endüstriyel sistemlerin daha güvenli ve verimli çalışmasına katkı sağlayacak önemli bir bilimsel projeye imza attı. BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araştırma Görevlisi Talha Koruk’un yürütücüsü, Prof. Dr. Turgay Tugay Bilgin’in danışmanı, Araştırma Görevlisi Ahmet Metin’in araştırmacısı olduğu "SPIKE-EDGE: Endüstriyel Sistemlerde İğnecikli Nöral Ağ Tabanlı Kestirimci Bakım" başlıklı proje, desteklenmeye hak kazandı. Proje kapsamında, endüstriyel sistemlerdeki sensör verileri nöromorfik yapay zekâ teknolojisi ile analiz edilerek, arızalar gerçekleşmeden önce tespit edilebilecek. Özellikle bu sistemin düşük enerji tüketimi ve gerçek zamanlı çalışma yeteneği, endüstriyel uygulamalar için büyük avantaj sağlayacak.

Geleneksel yapay zeka sistemlerinin yüksek enerji tüketimi ve gecikme süreleri nedeniyle endüstriyel uygulamalarda sınırlı kaldığını aktaran Proje Yürütücüsü Talha Koruk, "Endüstriyel üretimde plansız duruşlar, global ölçekte yüksek bütçe kayıplarına neden oluyor. Türkiye’de bu oran, toplam operasyonel maliyetlerin yüzde 15-25’ine tekabül ediyor. Bu projede, insan beyninin çalışma prensibinden ilham alan iğnecikli sinir ağları teknolojisini kullanarak, geleneksel sistemlere göre yüzde 70-80 daha az enerji tüketen ve 1 ms altında karar verebilen bir anomali tespit sistemi geliştirmeyi hedefliyoruz. Böylece endüstriyel sistemlerdeki arızalar gerçekleşmeden önce tespit edilebilecek ve üretim kayıpları önlenebilecek" dedi.

Projenin, yeşil enerji ve sürdürülebilirlik hedefleriyle de uyumlu olduğunu vurgulayan Koruk, "Geliştirdiğimiz sistem, makine başına ortalama 5 watt güç tüketimi ile çalışabilecek. Bu, geleneksel GPU tabanlı sistemlerin 40-60 watt enerji tüketimine kıyasla çok daha sürdürülebilir bir çözüm sunuyor. Özellikle enerji verimliliğinin kritik olduğu endüstriyel uygulamalarda, bu teknoloji hem karbon ayak izini azaltacak hem de işletme maliyetlerini önemli ölçüde düşürecek. Yeşil dönüşüm ve enerji verimliliği vizyonuna doğrudan katkı sağlayacak bu proje, Türkiye’nin sürdürülebilir sanayi hedeflerine de hizmet edecek" şeklinde konuştu.

Nöromorfik hesaplama ve edge AI teknolojilerini bir araya getiren bu projede; endüstriyel sensör verileri (titreşim, akım, sıcaklık) iğnecikli (spike) alana dönüştürülerek, düşük güç tüketen nöromorfik hızlandırıcılar üzerinde gerçek zamanlı olarak işlenecek. Sistem, bulut bağlantısı olmadan yerinde (edge) çalışabilecek ve sınırlı sayıda veri ile yüksek doğruluk oranına ulaşabilecek. Elde edilecek sonuçların, gelecekte yapılacak daha kapsamlı bilimsel araştırmalara ve endüstriyel uygulamalara önemli bir altyapı oluşturması bekleniyor.

Bursa Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, üniversite olarak dijital dönüşüm, yapay zekâ ve sürdürülebilir sanayi alanlarını stratejik öncelik olarak gördüklerini belirtti. Rektör Prof. Dr. Çağlar, "Akademisyenlerimizin geliştirdiği bu proje, yalnızca bilimsel bir çalışma olmanın ötesinde, sanayimizin rekabet gücünü artıracak somut bir teknolojik çözümdür. Enerji verimliliği yüksek, çevreci ve akıllı sistemler geliştirmek, Türkiye’nin Endüstri 5.0 vizyonu açısından büyük önem taşıyor. BTÜ olarak üretim süreçlerini daha güvenli, verimli ve sürdürülebilir hale getirecek çalışmaları desteklemeye devam edeceğiz. Proje ekibini tebrik ederim" ifadelerini kullandı.